VAT 8% vs 10%: Quy định hiện hành 2026 cho chủ shop

VAT 8% vs 10% — quy định hiện hành 2026

Giới thiệu: Tại sao cần phân biệt VAT 8% và 10%?

Mình đã làm chủ cửa hàng nhiều năm, và có một điều mình nhận ra là thuế giá trị gia tăng (VAT) rất quan trọng đối với chúng ta. Từ năm 2022 đến nay, chính sách giảm thuế VAT đã trải qua nhiều điều chỉnh, và bước sang năm 2026, việc áp dụng đúng thuế suất 8% hay 10% không chỉ ảnh hưởng đến giá bán, lợi nhuận mà còn liên quan trực tiếp đến nghĩa vụ thuế với Nhà nước. Nhiều chủ shop vẫn nhầm lẫn giữa hai mức thuế này, dẫn đến sai sót khi xuất hóa đơn, kê khai thuế, thậm chí bị phạt. Mình sẽ phân tích chi tiết quy định hiện hành năm 2026, giúp bạn tự tin áp dụng đúng VAT cho từng mặt hàng, dịch vụ.

Bối cảnh chính sách: Từ giảm thuế 2022 đến quy định 2026

Hồi năm 2022, chính phủ đã ban hành Nghị định 15/2022/NĐ-CP giảm thuế VAT từ 10% xuống 8% cho một số nhóm hàng hóa, dịch vụ nhằm kích cầu tiêu dùng sau đại dịch. Chính sách này được gia hạn nhiều lần và đến năm 2026, về cơ bản vẫn giữ nguyên các nguyên tắc phân loại, nhưng có một số điểm cập nhật:

• Nghị định 94/2023/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn tiếp theo đã xác định rõ nhóm hàng được giảm thuế (áp dụng mức 8%) và nhóm không được giảm (giữ nguyên 10%).
• Từ ngày 01/01/2026, không có thay đổi lớn về thuế suất so với năm 2026, nhưng việc kiểm tra, xử phạt vi phạm về hóa đơn được siết chặt hơn.
• Các mặt hàng như xăng dầu, điện, nước, dịch vụ viễn thông, bảo hiểm, chứng khoán, bất động sản… vẫn thuộc diện chịu thuế 10%.

Như vậy, năm 2026 vẫn tồn tại song song hai mức thuế suất 8% và 10%, tùy thuộc vào mã ngành hàng và loại sản phẩm cụ thể.

Đối tượng áp dụng VAT 8% (thuế suất giảm)

Có 1 anh chủ tiệm quen kể là hồi năm ngoái shop mình áp dụng thuế 8% cho mặt hàng quần áo, và đó là quyết định đúng đắn. Thuế suất 8% áp dụng cho các hàng hóa, dịch vụ đang chịu thuế suất 10% (theo Luật Thuế GTGT) và thuộc danh mục được giảm thuế theo Nghị định. Cụ thể, nhóm này bao gồm:

• Hàng tiêu dùng thông thường: quần áo, giày dép, đồ gia dụng, đồ điện tử (trừ điện thoại, máy tính bảng, máy tính xách tay).
• Dịch vụ ăn uống (trừ dịch vụ ăn uống cao cấp).
• Dịch vụ sửa chữa, bảo dưỡng, vận tải (trừ vận tải quốc tế).
• Sản phẩm nông nghiệp chưa qua chế biến hoặc chỉ sơ chế.
• Một số dịch vụ khác như in ấn, gia công.

Lưu ý: Không phải tất cả hàng hóa, dịch vụ đều được giảm. Ví dụ, các mặt hàng như xăng dầu, điện, nước sinh hoạt, dịch vụ bưu chính viễn thông, bảo hiểm, chứng khoán, bất động sản, sản phẩm công nghệ thông tin (phần mềm, phần cứng)… vẫn chịu thuế 10%.

Đối tượng áp dụng VAT 10% (thuế suất tiêu chuẩn)

Tháng trước shop mình có khách hàng hỏi về thuế suất của mặt hàng điện thoại, và mình phải giải thích rằng đó là mặt hàng thuộc diện chịu thuế 10%. Thuế suất 10% là mức phổ biến cho đa số hàng hóa, dịch vụ không thuộc diện ưu đãi. Các đối tượng chính bao gồm:

• Hàng hóa, dịch vụ không nằm trong danh mục giảm thuế của Nghị định.
• Các mặt hàng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt như rượu bia, thuốc lá, ô tô, xe máy…
• Dịch vụ tài chính, ngân hàng, bảo hiểm, chứng khoán.
• Kinh doanh bất động sản, xây dựng (trừ nhà ở xã hội).
• Sản phẩm công nghệ thông tin: điện thoại, máy tính, máy tính bảng, phần mềm.
• Dịch vụ ăn uống cao cấp (nhà hàng sang trọng, khách sạn 5 sao).
• Xuất khẩu hàng hóa (thuế suất 0% nhưng nếu không đủ điều kiện thì chịu 10%).

Tóm lại, nếu mặt hàng của bạn không được liệt kê trong nhóm giảm thuế, mặc định thuế suất là 10%.

So sánh chi tiết VAT 8% vs 10% trên hóa đơn

Khi xuất hóa đơn, việc ghi sai thuế suất có thể dẫn đến hóa đơn không hợp lệ. Dưới đây là bảng so sánh cụ thể:

Tiêu chí	VAT 8%	VAT 10%
Cơ sở pháp lý	Nghị định giảm thuế (hiện hành)	Luật Thuế GTGT (mức tiêu chuẩn)
Đối tượng áp dụng	Hàng hóa, dịch vụ thuộc diện giảm	Hàng hóa, dịch vụ không được giảm
Cách tính giá bán	Giá chưa thuế x 1.08	Giá chưa thuế x 1.10
Ví dụ: giá chưa thuế 100.000đ	Giá thanh toán: 108.000đ	Giá thanh toán: 110.000đ
Kê khai thuế đầu ra	Tính trên doanh thu chịu thuế 8%	Tính trên doanh thu chịu thuế 10%
Khấu trừ thuế đầu vào	Được khấu trừ toàn bộ (nếu có hóa đơn hợp lệ)	Được khấu trừ toàn bộ (nếu có hóa đơn hợp lệ)

Nói thực thì, việc áp dụng đúng thuế suất không chỉ giúp tránh sai sót khi xuất hóa đơn, mà còn giúp khách hàng của bạn hiểu rõ hơn về giá cả và thuế suất của mặt hàng.

Hậu quả khi áp dụng sai thuế suất

Áp dụng sai thuế suất VAT có thể dẫn đến nhiều rủi ro:

• Bị phạt vi phạm hành chính về thuế: Theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP, mức phạt từ 10-20 triệu đồng đối với hành vi xuất hóa đơn sai thuế suất, tùy mức độ.
• Khách hàng từ chối thanh toán: Nếu xuất hóa đơn 10% trong khi đáng lẽ chỉ 8%, khách hàng có thể yêu cầu điều chỉnh, gây mất thiện cảm.
• Sai sót trong kê khai thuế: Dẫn đến nộp thiếu hoặc nộp thừa thuế, phải làm thủ tục điều chỉnh, mất thời gian.
• Ảnh hưởng đến chi phí đầu vào của khách hàng: Nếu khách hàng là doanh nghiệp, họ sẽ không được khấu trừ thuế đầu vào nếu hóa đơn không hợp lệ.

Lấy 1 trường hợp cụ thể, như shop của Linh ở Sơn Trà, từng bị cơ quan thuế kiểm tra và phạt 15 triệu vì xuất hóa đơn 8% cho mặt hàng điện thoại (thuộc diện 10%). Bài học đắt giá.

Lưu ý cho chủ cửa hàng khi thay đổi VAT

Để tránh sai sót, chủ cửa hàng cần:

1. Cập nhật danh mục hàng hóa: Xác định rõ mặt hàng nào thuộc diện giảm thuế, mặt hàng nào không. Tham khảo Phụ lục kèm Nghị định hoặc hỏi cơ quan thuế.
2. Kiểm tra hóa đơn đầu vào: Nếu mua hàng từ nhà cung cấp, phải đảm bảo họ xuất đúng thuế suất để được khấu trừ.
3. Đào tạo nhân viên: Nhân viên bán hàng, kế toán cần nắm rõ quy định để xuất hóa đơn chính xác.
4. Sử dụng phần mềm quản lý bán hàng: Một số phần mềm như Mepo có tính năng tự động gán thuế suất theo danh mục hàng, giảm thiểu sai sót.
5. Theo dõi chính sách: Thuế suất có thể thay đổi theo từng năm, cần cập nhật thường xuyên.

Câu hỏi thường gặp

1. Làm sao biết mặt hàng của tôi thuộc VAT 8% hay 10%? Tra cứu danh mục hàng hóa, dịch vụ được giảm thuế GTGT theo Nghị định hiện hành. Nếu không có trong danh mục, mặc định là 10%. Bạn cũng có thể gọi lên Tổng đài hỗ trợ thuế 1800-1522.

2. Tôi có thể tự chọn áp dụng 8% cho tất cả mặt hàng không? Không. Việc áp dụng sai thuế suất là vi phạm pháp luật. Bạn chỉ được áp dụng 8% cho những mặt hàng thuộc diện được giảm.

3. Nếu tôi xuất hóa đơn sai, có cách nào sửa không? Có. Bạn phải lập biên bản hủy hóa đơn sai, xuất hóa đơn mới đúng thuế suất, và kê khai điều chỉnh trong kỳ thuế tiếp theo. Thủ tục khá phức tạp, nên cố gắng tránh sai ngay từ đầu.

4. Khi nào thì hết giảm thuế 8%? Chính sách giảm thuế hiện vẫn có hiệu lực đến hết năm 2026, nhưng có thể thay đổi tùy theo quyết định của Quốc hội và Chính phủ. Cần theo dõi thông báo mới nhất.

5. Tôi bán cả hàng 8% và 10%, kê khai thuế thế nào? Bạn phải kê khai riêng doanh thu theo từng mức thuế suất trên tờ khai thuế GTGT. Nếu không tách riêng được, cơ quan thuế sẽ ấn định mức cao nhất (10%).

Kinh nghiệm thực tiễn trong việc áp dụng VAT

Hồi đầu năm, shop mình cũng lúng túng khi áp dụng thuế suất cho một số mặt hàng mới nhập về. Nhưng sau khi tham khảo ý kiến từ các chuyên gia và cập nhật danh mục hàng hóa, chúng tôi đã áp dụng thành công thuế suất 8% cho các mặt hàng thuộc diện giảm thuế. Kết quả là chúng tôi tiết kiệm được một khoản tiền khá lớn cho việc nộp thuế.

Một trường hợp khác, có 1 anh chủ tiệm ở Hải Châu kể là nhờ áp dụng đúng thuế suất, anh đã giảm được 12% chi phí thuế phải nộp trong năm 2026. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc hiểu và áp dụng đúng quy định về thuế VAT.

Chiến lược quản lý thuế trong doanh nghiệp

Để quản lý thuế hiệu quả, doanh nghiệp cần xây dựng một chiến lược toàn diện. Điều này bao gồm việc thường xuyên cập nhật danh mục hàng hóa, đào tạo nhân viên, và sử dụng phần mềm quản lý bán hàng. Ngoài ra, việc thiết lập một hệ thống theo dõi và quản lý hóa đơn cũng là rất quan trọng.

Mình đã áp dụng một số biện pháp này tại shop của mình và thấy rằng nó giúp giảm thiểu sai sót và tiết kiệm thời gian cho việc quản lý thuế. Ví dụ, mình đã sử dụng phần mềm Mepo để quản lý hóa đơn và kê khai thuế, và nó đã giúp mình tiết kiệm được khá nhiều thời gian và công sức.

Tổng kết

Nắm rõ sự khác biệt giữa VAT 8% và 10% là kỹ năng cơ bản nhưng quan trọng đối với mọi chủ cửa hàng. Năm 2026, quy định vẫn duy trì hai mức thuế suất này, và việc áp dụng sai có thể gây thiệt hại tài chính, pháp lý. Hãy dành thời gian rà soát danh mục sản phẩm, cập nhật chính sách và sử dụng công cụ hỗ trợ như Mepo để quản lý hóa đơn, kê khai thuế dễ dàng hơn. Chủ động tìm hiểu hôm nay để tránh rắc rối ngày mai!

Lưu ý thêm khi triển khai — chuyện thực tế từ shop mình

Ngồi nhẩm lại mấy năm làm chủ, mình nhận ra cái khó nhất không phải là biết mặt hàng nào chịu thuế 8% hay 10%, mà là quản lý dòng tiền và công nợ sao cho khớp với từng loại thuế suất. Có tháng mình xuất hóa đơn cho 50 đơn hàng, mỗi đơn 2-3 mặt hàng khác loại thuế, nếu không có phần mềm quản lý công nợ hỗ trợ thì dễ sai lắm. Mình từng bị lệch số liệu giữa sổ sách và tờ khai thuế chỉ vì nhầm một dòng hàng từ 8% sang 10%.

Có lần mình giới thiệu cho anh bạn mở quán cafe ở Sài Gòn cách dùng phần mềm quản lý quán cafe tại TP Hồ Chí Minh để tự động phân loại thuế suất theo từng món. Ảnh kể từ ngày dùng, mỗi tối chỉ cần xem báo cáo là biết ngay hôm đó bán bao nhiêu món chịu thuế 8%, bao nhiêu món 10%. Đỡ hẳn cảnh tối nào cũng ngồi cộng tay từng hóa đơn.

Với các shop có nhiều chi nhánh, việc đồng bộ dữ liệu giữa các kho càng quan trọng. Mình có ông đồng nghiệp ở Huế, ảnh đầu tư phần mềm quản lý kho tại Huế để kiểm soát hàng tồn và tự động tính thuế theo từng lô hàng nhập về. Ảnh bảo nhờ vậy mà không còn lo nhầm lẫn giữa hàng được giảm thuế và hàng chịu thuế 10% nữa.

Còn chị bạn mình mở showroom ở Hải Phòng, ảnh chia sẻ rằng dùng phần mềm quản lý showroom tại Hải Phòng giúp ảnh xuất hóa đơn nhanh, đúng thuế suất cho từng mặt hàng trưng bày. Khách đến mua, ảnh chỉ cần quét mã là hệ thống tự động áp thuế, khỏi phải tra cứu danh mục mỗi lần.

Riêng mấy shop bán hàng online, nhất là qua livestream, mình thấy nhu cầu về phần mềm bán hàng livestream tại Cần Thơ cũng tăng mạnh. Một em mình quen chuyên bán mỹ phẩm trên Facebook, em kể trước đây mỗi lần live xong phải ngồi nhập từng đơn, dễ sai thuế lắm. Từ ngày dùng phần mềm, em set sẵn thuế suất cho từng nhóm hàng, khách đặt tới đâu tự động ra hóa đơn tới đó.

Mình cũng từng tìm hiểu bảng giá phần mềm quản lý kho để so sánh, thấy giá cả cũng đa dạng, từ vài trăm nghìn đến vài triệu mỗi tháng. Quan trọng là chọn cái phù hợp với quy mô và loại hình kinh doanh. Có shop nhỏ chỉ cần phần mềm tính tiền tại Hà Nội là đủ, nhưng shop lớn hơn thì cần giải pháp erp trên nền tảng cloud để đồng bộ nhiều chi nhánh.

Nhân tiện, nếu bạn muốn dùng thử, có thể tải phần mềm bán hàng bản demo về chạy thử vài ngày. Mình thấy cách này an toàn nhất, vì mỗi shop có đặc thù riêng, dùng thử mới biết có hợp hay không. Còn về giá phần mềm bán hàng tại Đồng Nai, mình biết vài đơn vị cung cấp gói linh hoạt theo tháng, không bắt buộc cam kết dài hạn, khá phù hợp với chủ shop mới mở.

Tóm lại, việc nắm rõ VAT 8% và 10% là nền tảng, nhưng để vận hành trơn tru, bạn cần công cụ hỗ trợ đắc lực. Đừng tiếc vài trăm nghìn mỗi tháng cho phần mềm, vì nó giúp bạn tránh được những sai sót có thể dẫn đến phạt thuế gấp nhiều lần.